អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប.)បានមានប្រសាសន៍ថ្ងៃនេះថា អ្នកជំនាញផ្នែកការបោះឆ្នោតពីប្រទេសជប៉ុន និងសហគមន៍អឺរ៉ុប ដែលជាអ្នកឧបត្ថម្ភពីរក្នុងចំណោមអ្នកឧបត្ថម្ភធំបំផុតកន្លងមកដល់កំណែទម្រង់បោះឆ្នោតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នឹងមកសិក្សាបន្ថែមអំពីការបោះឆ្នោតនៅខែក្រោយនេះ។
ក្រោយពីកិច្ចប្រជុំរយៈពេលប្រហែល២ម៉ោងរវាងគ.ជ.ប. និងប្រតិភូជប៉ុននិងសហគមន៍អឺរ៉ុបនៅឯទីស្នាក់ការគ.ជ.ប.ក្នុងក្រុងភ្នំពេញ លោក ហង្ស ពុទ្ធា សមាជិកគ.ជ.ប. និងជាអ្នកនាំពាក្យគ.ជ.ប. បានមានប្រសាសន៍ថា ភាគីជប៉ុននិងអឺរ៉ុប បានបញ្ជាក់ថា ខ្លួននឹងបញ្ជូនអ្នកជំនាញមកប្រទេសកម្ពុជានៅខែក្រោយនេះ ដើម្បីសិក្សាបន្ថែមពាក់ព័ន្ធនឹងការបោះឆ្នោត។
លោក ពុទ្ធា បានមានប្រសាសន៍ថា "អ្វីដែលយើងចង់ឲ្យចាប់ផ្តើម គឺអប់រំអ្នកបោះឆ្នោត និងធ្វើបញ្ជីបោះឆ្នោតថ្មី"។
លោក ហ្សង់ ហ្វ្រង់ស្វ័រ កូតាំង ឯកអគ្គរដ្ឋទូតប្រតិភូសហគមន៍អឺរ៉ុប បានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានថា ប្រទេសជប៉ុន និងសហគមន៍អឺរ៉ុប នឹងគាំទ្រនិងចូលរួមចំណែកក្នុងដំណើរការកំណែទម្រង់ការបោះឆ្នោត។
គ.ជ.ប.ថ្មីនេះ បានបង្កើតឡើងកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា គឺរយៈពេលជិត៩ខែបន្ទាប់ពីមានកិច្ចព្រមព្រៀងផ្នែកនយោបាយកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ដែលបានបញ្ចប់ការធ្វើពហិការក្រោយការបោះឆ្នោតរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ហើយស្ថាប័ននេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថា...
ស្ត្រីដែលមានជម្លោះដីធ្លីជាមួយឧកញ៉ា ឃុន សៀ ត្រូវបានដោះលែង
នារីម្នាក់ដែលបានជាប់ពន្ធនាគារតាំងពីខែវិច្ឆិកា ដោយសារតែមានវិវាទដីធ្លីជូរចត់ជាមួយឧកញ៉ា ឃុន សៀ ត្រូវបានដោះលែងពីពន្ធនាគារព្រៃសកាលពីព្រឹកមិញនេះ បន្ទាប់ពីមានដីកាតុលាការកំពូលបញ្ជាឲ្យដោះលែងកាលពីម្សិលមិញ។
កញ្ញា លី ស៊ាវមិញ អាយុ២៣ឆ្នាំ បានជាប់ឃុំនៅមណ្ឌលកែប្រែ២ នៃពន្ធនាគារព្រៃសចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកាមក នៅពេលដែលនាង និងឪពុករបស់នាង ត្រូវបានចាប់ខ្លួនពីបទប្រើអំពើហិង្សាទៅលើ ម្ចាស់អចលនទ្រព្យមា្នាក់ ពេលមានការប្រឈមមុខដាក់គ្នាជាមួយសន្តិសុខរបស់លោក ឃុន សៀ...
លោក ជួន ណារិន ក្លាយជាស្នងការខេត្តព្រះសីហនុ
លោក ជួន ណារិន ស្នងការរងក្រុងភ្នំពេញ បានក្លាយជាស្នងការខេត្តព្រះសីហនុក្នុងពិធីផ្ទេរតំណែងមួយកាលពីព្រឹកមិញនេះ ដោយជំនួសអតីតស្នងការខេត្តព្រះសីហនុ លោក ស៊ាង កុសល ដែលត្រូវផ្លាស់ប្តូរមកក្រសួងមហាផ្ទៃ។
លោក ណារិន បានប្តេជ្ញារៀបចំការពារសន្តិសុខឲ្យបានល្អប្រសើរ ដោយបង្រ្កាបរាល់បទល្មើសទាំងឡាយ ដែលនឹងកើតឡើងនៅក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ។
លោកឧត្តមសេនីយ៍ត្រី ណារិន បានមានប្រសាសន៍ថា " យើងរៀបចំកម្លាំង ដើម្បីការពារសន្តិសុខសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្ញៀវទេសចរ និងជនបរទេស"។
លោក បានបន្តថា "យើងនឹងទប់ស្កាត់ បង្ការនិងការពារសុវត្ថិភាពដល់ភ្ញៀវទេសចរនិងជនបរទេស។ អ្នកវិនិយោគនិងភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងឡាយ ត្រូវបានការពារសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែអ្នកទាំងអស់នោះធ្វើខុស យើងនឹងចាត់វិធានការតាមច្បាប់"។
ការតែងតាំងលោក ជួន ណារិន ជាស្នងការខេត្តព្រះសីហនុ បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីលោក ស ខេង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ បានបន្ទោសមន្ត្រីក្រុងព្រះសីហនុកាលពីសប្តាហ៍មុនថា ខកខានមិនបានបំពេញភារកិច្ចរបស់គេ ដោយលើកឡើងអំពីការវាយប្រហារ និងអំពើប្លន់លើជនបរទេសពីរនាក់នៅលើកោះរ៉ុងកាលពីខែមុន។
អំពើប្លន់កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនានៅលើកោះរ៉ុង បានកើតឡើង បន្ទាប់ពីមានបទល្មើសជាច្រើនកើតឡើងនៅក្នុងក្រុងឆ្នេរសមុទ្រនេះ ដែលមានការជាប់ទាក់ទងនឹងជនបរទេស រួមមានការវាយតប់គ្នា ការចាក់នឹងកាំបិត និងការបើករថយន្តបាញ់ជាដើម៕
អ្នកឆ្លងមេរោគអេដស៍នៅក្នុងឃុំរកាស្លាប់ពីរនាក់បន្ថែមទៀត
មន្ត្រីសុខាភិបាល និងអ្នកធ្វើការផ្នែកផ្ដល់ជំនួយបានឲ្យដឹងកាលពីម្សិលមិញថា ស្ត្រីវ័យចំណាស់ចំនួនពីរនាក់ដែលស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកភូមិចំនួន២៣៦នាក់ ធ្វើតេស្តឈាមរកឃើញថា មានផ្ទុកមេរោគអេដស៍នៅក្នុងឃុំរកា ខេត្តបាត់ដំបង បានស្លាប់កាលពីសប្ដាហ៍មុន។
លោក លី ពេញស៊ុន ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ សើស្បែក និងកាមរោគនៅក្រសួងសុខាភិបាល បានលើកឡើងថា ស្ត្រីអាយុ៧៤ឆ្នាំម្នាក់បានស្លាប់កាលពីថ្ងៃអង្គារ...
អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានឲ្យដឹងកាលពីម្សិលមិញថា កសិករម្នាក់ដែលកំពុងតែឆ្ការរានដីមួយកន្លែងនៅក្នុងស្រុកបាកាន ខេត្តពោធិ៍សាត់កាលពីសប្តាហ៍មុនបានប្រទះឃើញកេះគ្រាប់ជាង១០០កេះនៅកប់ក្នុងដី។ កេះគ្រាប់ទាំងនេះមានផ្ទុកគ្រាប់កាំភ្លើងអាកា-៤៧រាប់មឺុនគ្រាប់ហើយត្រូវបានគេកប់ក្នុងសម័យប៉ុលពត។
លោក ផង់ អ៊ន មេភូមិប្រហាល បានឲ្យដឹងថា លោក ឆន ចំណាប់ អាយុ២៤ឆ្នាំបានប្រទះឃើញកេះគ្រាប់ទាំងនេះកាលពីថ្ងៃសុក្រ ខណៈកំពុងប្រើត្រាក់ទ័រទៅឈូសឆាយពំនូកតូចមួយនៅក្នុងតំបន់ដែលធ្លាប់គ្រប់គ្រងដោយទាហាន ប៉ុល ពត ចម្ងាយប្រហែល៥០០ម៉ែត្រពីភូមិ ប្រហាល ឃុំតាលោ ។
លោកបានលើកឡើងទៀតថា កសិកររូបេនះបានប្រទះឃើញកេះគ្រាប់ចំនួន១០៤កេះ ដែលក្នុងកេះនីមួយៗមានគ្រាប់កាំភ្លើងចំនួន៦០០គ្រាប់។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា "គាត់មានសំណាងណាស់ដែលគ្រាប់ទាំងនេះជាគ្រាប់កាំភ្លើងធម្មតា។ ប្រសិនបើវាជាគ្រាប់មីន ឬគ្រាប់កាំភ្លើងធំវិញវាអាចនឹងមានគ្រោះថ្នាក់ក៏ថាបាន"។
លោក ព្រំ សារុន ស្នងការរងនគរបាលខេត្តនេះបានលើកឡើងថា អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានទៅទទួលយកគ្រាប់កាំភ្លើងដែលផលិតនៅប្រទេសចិនទាំងនេះ ហើយបានប្រគល់ទៅឲ្យនគរបាលខេត្តកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា "គ្រាប់កាំភ្លើងអាកាទាំងអស់នេះនៅល្អនៅឡើយ"។ លោកបានបន្ថែមទៀតថា គ្រាប់ទាំងនេះនឹងយកទៅរក្សាទុកនៅស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្ត។ ហើយវាអាចនឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ប្រសិនបើចាំបាច់៕ស៊ុយឈាង
គណបក្សសង្គ្រោះជាតិចង់ឲ្យការលក់សំបុត្រចូលទស្សនាអង្គរវត្តនៅក្រោមក្រសួងទេសចរណ៍
លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ អ្នកនាំាពាក្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បាននិយាយកាលពីថ្ងៃពុធថា គណបក្សប្រឆាំងនឹងស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលដកហូតសិទ្ធិក្រុមហ៊ុនសូគីម៉ិច ក្នុងការប្រមូលចំណូលពីការលក់សំបុត្រនៅឧទ្យានបុរាណអង្គរ។
ការលក់សំបុត្រចូលបរិវេណប្រាសាទអង្គរវត្តចាត់ចែងដោយក្រុមហ៊ុនសូគីម៉ិច ដែលគ្រប់គ្រងដោយលោក សុខ គង់ ពាណិជ្ជករដ៏មានឥទ្ធិពល ប៉ុន្តែលោក បុញ្ញឫទ្ធិ បាននិយាយថា...
ក្រុមហ៊ែកឃើអនាមិកកម្ពុជាពីរនាក់ទៀតត្រូវបានចាប់ខ្លួន
មន្រ្តីអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយបានឲ្យដឹងនៅថ្ងៃសុក្រនេះថា ក្រុមហ៊ែកឃើអនាមិកកម្ពុជា (Anonymous Cambodia) ពីរនាក់ទៀតត្រូវបានចាប់់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ បន្ទាប់ពីពួកគេបានជ្រៀតចូលគេហទំព័ររបស់អង្គភាពប្រឆាំងអំពើ ពុករលួយ ធ្វើឲ្យវាមិនដំណើរការជាងពីរម៉ោងនោះ។
លោក ឱម យ៉ិនទៀង ប្រធានអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយបានមានប្រសាសន៍ថា “យើងបានចាប់ខ្លួនបុរសពីរនាក់ ហើយពួកគេទាំងពីរត្រូវបានបញ្ជួនមកអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ នៅវេលាម៉ោង២រសៀលថ្ងៃនេះហើយ...
សហជីពកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរភាគច្រើនដែលរៀបចំធ្វើកូដកម្មស្នាក់នៅផ្ទះនៅទូទាំងប្រទេសជាមួយសមាជិករបស់ខ្លួនដែលគ្រោងចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃនេះបានសម្រេចពន្យារពេលផែនការរបស់ខ្លួនរហូតដល់ខែក្រោយ បន្ទាប់ពីមានកិច្ចប្រជុំរបស់មេដឹកនាំសហជីព កាលពីម្សិលមិញ។
មានតែសហជីពពីរប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោមសហជីពដែលបានគ្រោងធ្វើកូដកម្មទាំងប្រាំបីនឹងបន្តធ្វើកូដកម្មទាមទារប្រាក់ខែគោល១៦០ដុល្លារ រីឯសហជីពប្រាំមួយទៀតបានសម្រេចពន្យារ ពេលការធ្វើកូដកម្មនេះរហូតដល់ក្រោយបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា។ សហជីពទាំងប្រាំបីដែលគាំទ្រការធ្វើកូដកម្មនេះក៏មានការខ្វែងគំនិតគ្នាដែរថា តើពួកគេនឹងស្នាក់នៅផ្ទះ ឬអត់នៅថ្ងៃនេះ។
សហជីពដែលបានសម្រេចផ្អាកធ្វើកូដកម្ម រួមទាំងសម័្ពន្ធសហជីពប្រជាធិបតេយ្យកម្មករកាត់ដេរកម្ពុជា (សីុខៅឌូ) ជាសហជីពឯករាជ្យធំជាងគេនៅកម្ពុជា និងសហជីពសេរីកម្មករដ៏មានឥទ្ធិពលដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយគណបក្សប្រឆាំងផងដែរ។
លោក អាត់ ធន់ ប្រធានសហជីពសីុខៅឌូ បានទទួលស្គាល់ថា ប្រសិនបើលោកនៅតែបន្តធ្វើកូដកម្មនេះ សមាជិករបស់លោកតិចតួចណាស់នឹងទៅចូលរួម។ លោក អាត់ ធន់ បានមានប្រសាសន៍ថា “យើងធ្វើតាមសំណើរបស់សមាជិកយើង ហើយប្រសិនបើយើងបន្តធ្វើកូដកម្មនេះមានកម្មករចូលរួមតិចតួចប៉ុណ្ណោះ”។ លោកបានបន្ថែមថា សហជីពសីុខៅឌូ នឹងប្រាប់ឲ្យកម្មករស្នាក់នៅផ្ទះមួយសប្តាហ៍ជំនួសវិញ បន្ទាប់ពីើបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា “ក្រោយបុណ្យ ចូលឆ្នាំខ្មែរ កម្មករនឹងស្នាក់នៅផ្ទះ មិនមកធ្វើការទេរហូតដល់ថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា”។ លោក អាត់ ធន់ បានមានប្រសាសន៍ថា “យើងចង់ផ្តល់ឱកាសដល់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីចរចា និងដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយរោងចក្រ ហើយឥឡូវនេះអ្នកទិញកំពុងចរចាជាមួយរដ្ឋាភិបាល”។
ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកស្រី យ៉ាង សុភ័ណ្ឌ ប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីពមិត្តភាពកម្មករ និងលោក ហ្វា សាលី ប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីពជាតិបានមានប្រសាសន៍ថា ពួកគាត់នឹងធ្វើកូដកម្មនេះដូចការគ្រោងទុក។
អ្នកស្រី សុភ័ណ្ឌ បានមានប្រសាសន៍ថា “គ្មានហេតុផលត្រូវពន្យារពេលការធ្វើកូដកម្មនេះទេ។ អ្នកស្រីមានការសោកស្តាយដែលសហជីពប្រាំមួយទៀតបានសម្រេចពន្យារពេល។ យើងបានជួបជាមួយកម្មកររបស់យើង ហើយពួកគេទាំងអស់យល់ព្រមតាមផែនការរបស់យើង”។
អ្នកស្រី សុភ័ណ្ឌ បានមានប្រសាសន៍ថា សមាជិកមួយចំនួនរបស់អ្នកស្រីនឹងស្នាក់នៅផ្ទះនៅថ្ងៃនេះ អ្នកផ្សេងទៀតនឹងជួបជុំគ្នានៅមុខរោងចក្រដើម្បីបញ្ចេញមតិគាំទ្រកូដកម្មនេះ រីឯសមាជិកផ្សេងទៀតចូលរោងចក្រ ប៉ុន្តែ មិនធ្វើការទេ។
លោក កែន លូ អគ្គលេខាធិការសមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅកម្ពុជាដែលតំណាងឲ្យរោងចក្រកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ និងរោងចក្រស្បែកជើងជាង៤០០រោងចក្របានមានប្រសាសន៍ថា លោកមិនខ្វល់ចំពោះការគំរាមធ្វើកូដកម្មនេះទេ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “ ខ្ញុំទន្ទឹងរង់ចាំមើលកូដកម្មស្នាក់នៅផ្ទះនេះពីព្រោះវានឹងធ្វើឲ្យយើងមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់ថា តើមានកម្មករប៉ុន្មាននាក់គាំទ្រការអំពាវនាវនេះ។ ខ្ញុំក៏សន្និដ្ឋានដែរថា ហេតុផលដែលមេដឹកនាំសហជីពធ្វើបែបនេះគឺដោយសារពួកគេដឹងថា ពួកគេកំពុងបាត់បង់ការគាំទ្រ មានកម្មករតិចតួចណាស់គាំទ្រការទាមទាររបស់ពួកគេ”។
ការខ្វែងគំនិតគ្នារបស់សហជីពទាំងនេះកើតមានឡើងចំពេលមានសម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងពីសមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅកម្ពុជា និងរដ្ឋា ភិបាល ដើម្បីទប់ស្កាត់កូដកម្ម។
ក្នុងរយៈពេលជាងមួួយសប្តាហ៍មកនេះ រដ្ឋាភិបាលប្រកាន់ជំហរមឺុងម៉ាត់ចំពោះការគំរាមធ្វើកូដកម្មរបស់សហជីពទាំងនេះ ដោយកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមីនា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ប្រកាសពីគោលនយោបាយមិនអត់ឱនចំពោះទង្វើខុសច្បាប់របស់សហជីព បន្ទាប់ពីមានសេចក្តីសម្រេចរបស់ក្រសួងការងារតម្រូវឲ្យមេដឹកនាំសហជីពបង្ហាញលិខិតថ្កោលទោសមុនពេលចុះបញ្ជីសាខាថ្មី។
កម្មករជាង៥០០នាក់បានទៅចូលរួមវេទិកាគ្រោងទុករបស់សហជីពកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ បន្ទាប់ពីសាលារាជធានី និងក្រសួងមហាផ្ទៃបានលើកឡើងថា ពួកគេនឹងមិនអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើវេទិកានេះ។មេដឹកនាំសហជីពប៉ាន់ប្រមាណពីដំបូងថា មានកម្មករចូលរួម៣០.០០០នាក់។
ក្នុងរយៈពេលជាងមួយខែមកនេះលោក ហ៊ុន សែន និងសហជីពដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយរដ្ឋាភិបាលក៏បានឆ្លើយតបចំពោះការធ្វើកូដកម្មនេះដែរ ដោយបញ្ចុះបញ្ចូលកម្មករមិនឲ្យចូលរួមនៅក្នុងការធ្វើមហាកូដកម្មនេះដែលលោក ហ៊ុន សែន បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី ២៥ខែកុម្ភៈថា នឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ឧស្សាហកម្មនេះ ព្រមទាំងធ្វើឲ្យកម្មករអត់ការងារធ្វើ។
ពេលចុងក្រោយដែលសហជីពបានធ្វើកូដកម្ម គឺនៅចុងខែធ្នូដែលមានកម្មកររាប់មឺុននាក់ចូលរួមការធ្វើបាតុកម្មរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិដើម្បីទាមទារឲ្យលោក ហ៊ុន សែន លាឈប់ពីតួនាទីជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។
កាលពីថ្ងៃទី ៣ ខែមករា កងរាជអាវុធហត្ថ បានបាញ់កាំភ្លើងអាកា-៤៧ទៅលើកម្មករតវ៉ាមួយក្រុមដែលបានគប់ដុំថ្ម និងដបសាំងនៅតាមផ្លូវវេងស្រេង ធ្វើឲ្យកម្មករប្រាំនាក់ស្លាប់ និងរងរបួសយ៉ាងតិច៤០នាក់ទៀត។នៅកន្លែងតវ៉ាអហិង្សាមួយទៀតនៅខាងក្រៅរោងចក្រ យ៉ាកជីន កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមករា ទាហានមកពីអង្គភាពឆត្រយោងលេខ៩១១បានបង្ក្រាបបាតុករដោយបានយកដំបងនិងដែកបំពង់ទីបវាយពួកគេ។
ម្ចាស់រោងចក្រប្រហែល១៥០នាក់បានធ្វើពាក្យបណ្តឹងប្តឹងមេដឹកនាំសហជីពដែលបានរៀបចំធ្វើកូដកម្ម និងបាតុកម្មដែលនាំឲ្យមានការបិទទ្វាររោងចក្របណ្តោះអាសន្នរាប់រយរោងចក្រ។
អ្នកតវ៉ាចំនួន២៣នាក់ត្រូវបានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារដែលមានសន្តិសុខតឹងរឹុងនៅក្នុង ខេត្តកំពង់ចាម បន្ទាប់ពីមានការបង្ក្រាបបាតុ កម្មកាលពីថ្ងៃទី២ និងទី៣ ខែមករា។មនុស្សពីរនាក់ត្រូវបានដោះលែងឲ្យនៅក្រៅឃុំ រីឯមនុស្ស២១នាក់ទៀតត្រូវបានបដិសេធចំនួន ពីរដងមិនដោះលែងឲ្យនៅក្រៅឃុំ ហើយកំពុងស្ថិតក្នុងពន្ធនាគារង់ចាំការបើកសវនាការជំនុំជម្រះពីបទញុះញង់ឲ្យមានអំពើហិង្សា និងបំផ្លិចបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ៕ គឹមហឿន
(រាយការណ៍បន្ថែមដោយ Colin Meyn)
អ្នកជំនាញការផ្នែកការពារតំបន់មួយរូបបានឲ្យដឹងកាលពីម្សិលមិញថា ក្នុងប្រតិបត្តិការរុករកយន្តហោះម៉ាឡេស៊ី MH370 ដែលមាន១០ប្រទេសចូលរួម រាប់ទាំងប្រទេសចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិកផងដែរ និងមានការប្រើប្រាស់យោធា និងស៊ីវិលនោះ អវត្តមានរបស់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងបញ្ជីឈ្មោះប្រទេសដែលជួយរុករកយន្តហោះនោះ មិនមានអ្វីគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើលនោះទេ។
យន្តហោះដែលបានដឹកអ្នកដំណើរចំនួន២៣៩នាក់ បានចាកចេញពីក្រុងគូឡាឡំពួរឆ្ពោះទៅទីក្រុងប៉េកាំងកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ និងហោះហើរលើសមុទ្រចិនខាងត្បូង ភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីប Ca Mau របស់ប្រទេសវៀតណាម ប៉ុន្តែនៅពេលនោះក៏បាត់ស្រមោលទៅ។ យន្តហោះនោះគ្រោងនឹងហោះហើរលើប្រទេសកម្ពុជានិងប្រទេសវៀតណាម។
បើទោះជាកម្ពុជាស្ថិតនៅក្បែរតំបន់រុករកដែលពេលនេះបានពង្រីកយ៉ាងធំក៏ដោយ ក៏ក្រុមមន្ត្រីនៅប្រទេសកម្ពុជាបានឲ្យដឹងថា ពួកគេផ្តល់ការខិតខំប្រឹងប្រែងជួយសង្គ្រោះតិច តួចណាស់ ប៉ុន្តែកាលពីឆ្នាំមុន ខាងទ័ពអាកាសកម្ពុជា បានទិញឧទ្្ធម្ភាគចក្រយោធាZ-9 ផលិតនៅប្រទេសចិនជាច្រើនគ្រឿងសម្រាប់គោលបំណងប្រតិបត្តិការមនុស្សធម៌។
គេហទំព័ររបស់ក្រុមហ៊ុផលិតយន្តហោះ Harbin Aircraft ដែលផលិតឧទ្្ធម្ភាគចក្រឲ្យដឹងថា យន្តហោះនេះអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីល្បាតក្នុងសមុទ្រ និងរុករក និងជួយសង្គ្រោះក្នុងសមុទ្របាន។
លោក ទៀ បាញ់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិបានឲ្យដឹងកាលពីម្សិលមិញថា មិនមានតម្រូវការជំនួយពីកម្ពុជាក្នុងការស្វែងរកយន្តហោះនេះទេ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “ពួកគេមិនត្រូវការជំនួយរបស់យើងទេ ហើយយើងគ្មានសមត្ថភាពជួយពួកគេទេ។ ពួកគេមានធនធានគ្រប់គ្រាន់”។ លោកបានដាក់ទូរស័ព្ទចុះនៅពេលអ្នកសារព័ត៌មានសួរអំពីតួនាទីដែលអាចធ្វើទៅបានសម្រាប់ឧទ្ធម្ភាគចក្រ Z-9 ថ្មីរបស់លោក។
លោក ញឹម វណ្ណដា អនុប្រធានទី១ របស់គណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយបានឲ្យដឹងថា អង្គភាពរបស់លោកមានសមត្ថភាពតិចតួចណាស់សម្រាប់ចូលរួមជួយក្នុងប្រតិបត្តិការបែបនេះ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា “យើងកំពុងតាមដានដំណឹងជាប្រចាំទាក់ទងនឹងផែនការរុករកយន្តហោះនេះ”។
លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលក៏បានឲ្យដឹងផងដែរថា ប្រទេសកម្ពុជាត្រៀមជួយក្នុងប្រតិបត្តិការរុករកយន្តហោះនេះ ប្រសិនមានការស្នើសុំ ប៉ុន្តែលោកបានមានប្រសាសន៍ថា ប្រទេសនេះស្ថិតក្នុងតម្រូវការកសាងសមត្ថភាព និងបានសម្តែងក្តីសង្ឃឹមថា សហគមន៍អាស៊ាននឹងឆ្លើយតបក្នុងស្ថានភាពគ្រោះហន្តរាយនេះ។
លោក ខាលីល ថាយ័រ (Carlyle Thayer) អ្នកជំនាញការនៅតំបន់អាស៊ី ភាគអាគ្នេយ៍ និងជាអតីតសាស្ត្រាចារ្យចូលនិវត្តន៍នៅសាលាសិក្សាផ្នែកការពារជាតិអូស្ត្រាលី (Australia Defense Force Academy) បានលើកឡើងថា កម្ពុជាមានលទ្ធភាពតិចតួចក្នុងការចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការរុករក ដែលពេលនេះមានការចូលរួមពីសំណាក់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនិងអាជ្ញាធរមកពីប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ថៃ ឥណ្ឌូណេស៊ី សិង្ហបុរី វៀតណាម ហ្វីលីពីន ព្រមទាំងមកពីប្រទេសចិន សហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសអូស្ត្រាលី។
លោក ខាលីល បានមានប្រសាសន៍ថា “ការមិនចូលរួមរបស់កម្ពុជាក្នុងប្រតិបត្តិការរុករកក្នុងតំបន់នេះ ជារឿងលេចធ្លោមួយ ពីព្រោះវាជារដ្ឋមួយក្នុងចំណោមរដ្ឋនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរ”។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “សមត្ថភាពរបស់កម្ពុជា មានតិចតួចជាងប្រទេសផ្សេងទៀត ហើយការជួយត្រូវគេមើលឃើញថាជាកាយវិការដ៏ស្តួចស្តើង។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “លើសពីនេះទៀត កម្ពុជាគ្មានបទពិសោធន៍ពិតប្រាកដសហការក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្រង់ទ្រាយបែបនេះទេ។ មានន័យថា កម្ពុជាអាចនឹងមានការទទួលខុសត្រូវមួយចំណែកដែរ”។ លោកបានបន្ថែមថា ការសហការគ្នាជាយុទ្ធសាស្ត្រត្រូវការជំនាញភាសានិងទំនាក់ទំនងកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំងណាស់៕ ប៊ុននី
លោក ហ៊ុន សែន ប្រាប់គរុនិស្សិតថា សូមសប្បាយចិត្តទៅដែលគេមិនបើកប្រាក់ខែឲ្យជាអង្ករ
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានផ្តល់យោបល់ដល់គ្រូបង្រៀនថ្មីៗរបស់ប្រទេសកម្ពុជាកំុឲ្យអន់ចិត្តចំពោះប្រាក់ខែទាបរបស់ខ្លួន ដោយលោកបានរំឭកថា ប្រសិនបើគ្រូបង្រៀនទាំងនោះចាប់ផ្តើមការងាររបស់ខ្លួននៅក្រោយរបបខ្មែរក្រហម ប្រាក់ខែរបស់ពួកគាត់នឹងជាអង្ករពីរ ឬបីការ៉ុងក្នុងមួយខែៗ។
ការរំឭកឡើងវិញរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអំពីស្ថានភាពនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កាលពី៣០ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការធ្វើបាតុកម្មទាមទារឲ្យដំឡើងប្រាក់ខែរបស់គ្រូបង្រៀននាពេលថ្មីៗនេះ និងការអំពាវនាវរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិឲ្យដំឡើងប្រាក់ខែដល់មន្ត្រីរាជការទាំងអស់។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានចែករំលែកអនុស្សាវរីយ៍របស់លោក កាលពីម្សិលមិញមុនពេលចែកសញ្ញាបត្រដោយផ្ទាល់ឲ្យគ្រូបង្រៀនថ្មីៗប្រហែល១.០៣៨នាក់ នៅឯពិធីប្រគល់សញ្ញាបត្រនៅវិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ហើយបានរំឭកអ្នកចូលរួមថា ពិភពលោកមិនមែនជាទីកន្លែងមានភាពស្មើគ្នានោះទេ។លោកមានប្រសាសន៍ថា“ យើងគួរតែចងចំាអតីតកាលរបស់យើងនៅពេលដែលយើងបង្រៀនដូរអង្ករ”។
លោកមានប្រសាសន៍ថា “បន្ទាប់ពីបង្រៀនដូរអង្ករ យើងចាប់ផ្តើមបង្រៀនដូរទំនិញប្រាំបួនប្រភេទ” រួមទាំងប្រេងកាតផង។ លោកបានមានប្រសាសន៍រំឭកថា “តើវាលំបាកប៉ុណ្ណាទៅ” ។
ចាប់តាំងពីការដួលរលំរបបខ្មែរក្រហមនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ប្រទេសកម្ពុជាបង្កើតគ្រូបង្រៀនសាលារដ្ឋបានត្រឹមតែជាង១១០.០០០នាក់ប៉ុណ្ណោះរហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។
លោក ហ៊ុន សែន ដែលបានដឹកនាំប្រទេសរយៈពេល២៩ឆ្នាំមកហើយ ដោយ១០ឆ្នាំចុងក្រោយនេះមានកំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបយ៉ាងច្រើន និងមានអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មហិមារនៅក្នុងប្រទេសនេះ ដែលភាគច្រើនមានទំនាក់ទំនងជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុនសែន ដែលកំពុងកាន់អំណាច។
លោក ហ៊ុន សែន បានឲ្យដឹងថា ការដំឡើងប្រាក់ខែរបស់គ្រូបង្រៀន គឺជាការងារបន្តធ្វើបន្តិចម្តងៗ ហើយថា ការមានអ្នកមាននិងអ្នកក្រគឺជារឿងធម្មតាសម្រាប់ពិភពលោក។ លោក មានប្រសាសន៍ថា “យើងត្រូវតែទៅម្តងមួយជំហានៗ ជាមួយនឹងកំណែទម្រង់របស់រដ្ឋាភិបាល បើទោះបីជាប្រាក់ខែរបស់យើងមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬមិនមែនជាអ្វីដែលយើងចង់បានក៏ដោយ”។
លោកបានលើកឡើងថា “ប្រសិនបើមនុស្សគ្រប់គ្នានៅលើពិភពលោកមានប្រាក់ខែដូចគ្នា មនុស្សគ្រប់រូបនឹងមានលុយដូច បៀល ហ្គេត(Bill Gates) ហើយពិភពលោកគ្មានបញ្ហានោះទេ”។ ផ្ទុយទៅវិញ លោក ហ៊ុន សែន បានបន្ថែមថា “ពិភពលោកតែងតែមានអ្នកមាននិងអ្នកក្រ ហើយមានអ្នកមានប្រាក់ខែច្រើន និងអ្នកមានប្រាក់ខែតិច នេះគឺជារឿងធម្មតា”។
មុនពេលបញ្ចប់ លោក ហ៊ុន សែន បានចំអកឡកឡើយដាក់គណបក្សប្រឆាំង ដែលបាននិងកំពុងអំពាវនាវឲ្យដំឡើងប្រាក់ខែដល់គ្រូបង្រៀននិងមន្ត្រីរាជការផ្សេងៗទៀតឲ្យបានទាបបំផុត២៥០ដុល្លារក្នុងមួយខែ ចាប់តាំងពីការបោះឆ្នោតជាតិកាលពីខែកក្កដាឆ្នាំមុន ដោយលោកសំដៅដល់លោក សម រង្ស៊ីមេដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិថា ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី “ ឧទាហរណ៍” ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា “ប្រសិនបើអ្នកឯងគ្រាន់តែជានាយករដ្ឋមន្ត្រីឧទាហរណ៍វាគ្មានបញ្ហានោះទេ។ ប៉ុន្តែនាយករដ្ឋមន្ត្រីពិតប្រាកដនិយាយហើយ ត្រូវតែធ្វើ” ។ លោក ហ៊ុន សែន តែងតែប្រៀបធៀបជាមួយសម័យខ្មែរក្រហម កាលពីបីទសវត្សរ៍កន្លងទៅ និងពេលវេលាក្រោយសម័យនោះដើម្បីធ្វើជាវិធានសម្រាប់វាស់វែងសមិទ្ធផលរបស់ខ្លួន។ លោកបានពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើប្រវត្តិលំបាកតោកយ៉ាកនេះសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំមុន ដែលគណបក្សរបស់លោកបានបាត់បង់សន្លឹកឆ្នោតយ៉ាងច្រើន។
ទោះបីជាគណបក្សរបស់លោកបានឈ្នះឆ្នោតជាផ្លូវការម្តងទៀតក៏ដោយ ក៏បក្សនេះទទួលបានការគាំទ្រតិចបំផុតនៅក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ។ ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលបានសន្មតថា ការបាត់បង់ប្រជាប្រិយភាព នេះគឺដោយសារអ្នកបោះឆ្នោតវ័យក្មេង ចំពោះពួកគេ ការលើកឡើងរបស់លោក ហ៊ុន សែន នៅពេលនេះមានន័យតិចតួចណាស់។
លោក សម រង្ស៊ី មេដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិមានប្រសាសន៍ កាលពីម្សិលមិញថា ការនិយាយប្រៀបធៀបជាមួយពេលវេលាកាលពី៣០ឆ្នាំមុន “គ្មានន័យនោះទេ” ប៉ុន្តែវាគឺជាមធ្យោបាយតែមួយគត់ដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន អាចផ្ដល់អត្ថន័យវិជ្ជមានចំពោះសកម្មភាពមិនបានគិតគូររបស់ខ្លួន។
លោក សម រង្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍អំពីយោបល់របស់លោក ហ៊ុន សែន ទៅគ្រូបង្រៀនថ្មីទាំងនោះថា “ខ្មែរក្រហម នរក ដូច្នេះ អ្វីៗទាំងអស់ល្អជាងនរក ហេតុនេះវាងាយស្រួលណាស់ដែលនិយាយថា មានស្ថានភាពល្អជានរក វាងាយស្រួលពេកហើយ” ។
លោកបានបន្ថែមទៀតថា លទ្ធផលរបស់លោកអន់ណាស់ មិនអាចប្រៀបធៀបជាមួយប្រទេសជិតខាង ឬឧទាហរណ៍នាពេលថ្មីៗនេះបានទេ លោកនឹងមើលទៅអាក្រក់ណាស់”។
គណបក្សប្រឆាំងបានស្ដីបន្ទោសរដ្ឋាភិបាលជាយូរមកហើយអំពីការចំណាយថវិកាច្រើនពេកលើវិស័យការពារជាតិ និងសន្តិសុខសាធារណៈ ដោយចំណាយតិចតួចលើវិស័យអប់រំ និងសុខាភិបាល។ ទោះបីជាខ្ទង់ថវិកាជាតិចុងក្រោយបង្កើនការចំណាយខាងវិស័យអប់រំចំនួន២០ភាគរយក៏ដោយ ក៏ការចំណាយនេះនៅតែមិនទាន់ដល់២ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបចំនួន១៧,២ពាន់លានដុល្លាររបស់ប្រទេសកម្ពុជាសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៤នៅឡើយ បើតាមការព្យាករណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក។
លោក រ៉ុង ឈុន ប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ ដែលបានរៀបចំកូដកម្មទាមទារឲ្យដំឡើងប្រាក់ខែគោលឲ្យដល់២៥០ដុល្លារកាលពីខែមករា បានមានប្រសាសន៍ថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីគួរតែប្រៀបធៀបជាមួយប្រទេសផ្សេងៗទៀត។ លោកលើកឡើងថា“ គាត់មិនគួរប្រៀបធៀបស្ថានភាពរបស់គ្រូបង្រៀនជាមួយ៣០ឆ្នាំមុននោះទេ។ យើងគួរតែប្រៀបធៀបវាជាមួយប្រទេសផ្សេងទៀតដូចជា ប្រទេសថៃ វៀតណាម និងម៉ាឡេស៊ី”។
អ្នកស្រី គឹម ដារ៉ានី ក៏គិតថា ការលើកឡើងអំពីសម័យមុនរបស់លោក ហ៊ុន សែន គ្មានន័យដែរ។
អ្នកធ្វើការក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំសាធារណៈរបស់ប្រទេសកម្ពុជា៣៣ឆ្នាំរូបនេះ ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងបង្រៀននៅកម្រិតបឋមសិក្សាក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់ អាចចងចាំអំពីការទទួលបានប្រាក់ខែតិចតួចរបស់ខ្លួន ដោយមានការផ្ដល់អង្ករ និងប្រេងកាតបន្ថែមកាលពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០។
ប៉ុន្តែអ្នកស្រីក៏មើលឃើញផងដែរថា គ្រូបង្រៀនមួយចំនួនមានភាពប្រសើរឡើងបន្តិច ខណៈដែលពួកអភិជនមួយចំនួនតូចនៅជំវិញគ្រួសាររបស់លោក ហ៊ុន សែន កាន់តែមានឡើងៗ។
អ្នកស្រីមានប្រសាសន៍ថា “ប្រសិនបើយើងប្រៀបធៀបលោក ហ៊ុន សែន និងក្រុមរបស់គាត់ជាមួយគ្រូបង្រៀនចាប់តាំងពីពេលមុនមក គាត់និងក្រុមរបស់គាត់កាន់តែមានឡើងៗ ប៉ុន្តែគ្រូបង្រៀននៅតែក្រដូចមុន។ កូនចៅរបស់អ្នកទាំងនោះអាចទៅរៀននៅបរទេសបាន ប៉ុន្តែកូនៗរបស់ខ្ញុំគ្មានលុយទៅរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យទេ”៕ កុកទៀន
(រាយការណ៍បន្ថែមដោយ Zsombor Peter)